محتوای آموزشی
۷
زمینشناسی یازدهمپیشرفت فصل هفتم۰٪
فصل هفتم: زمینشناسی ایران
این فصل نشان میدهد ایران چگونه از قطعات گوناگون سنگکره ساخته شده و چرا پهنههای آن از نظر سنگ، معدن، نفت و گاز، گسل، آتشفشان و میراث زمینشناختی با یکدیگر تفاوت دارند.
۱۷ صفحهخلاصه دقیق صفحهبهصفحه
۸۰ دقیقهمطالعه کامل پیشنهادی
۹ پهنهجدول اصلی و امتحانی فصل
۲۰ سؤالآزمون خودتصحیح
صفحه۱۰۹
ایران؛ بهشت زمینشناسی
مقدمه فصل و علت تنوع کمنظیر پدیدهها
بسیاری از زمینشناسان، ایران را «بهشت زمینشناسی» میدانند؛ زیرا در محدودهای نسبتاً کوچک، پدیدهها و سنگهای بسیار متنوعی دیده میشود.
پدیدههای درونی
آتشفشانهای نیمهفعال، گسلها، چینها و گنبدهای نمکی.پدیدههای سطحی
غارها، چشمهها، آبشارها، فرسایشهای خاص و سواحل رنگی.ارزش پژوهشی
حدود دو قرن مطالعه انجام شده، اما هنوز ناشناختههای فراوانی باقی مانده است.طرح مفهومی؛ جایگزین سادهشده تصاویر مقدمه کتاب
نکته امتحانیبرای سؤال «چرا ایران بهشت زمینشناسی است؟» بنویسید: به علت تنوع زیاد سنگها، ساختارها و پدیدههایی مانند آتشفشان، گلفشان، چشمه، غار و گنبد نمکی.
صفحه۱۱۰
پانگهآ، گندوانا، لوراسیا و تتیس کهن
آغاز تاریخ پیچیده تکوین سرزمین ایران
پانگهآابرقاره تمام خشکیها
جدایشتقسیم به لوراسیا و گندوانا
تتیس کهناقیانوس میان دو قاره
قطعات ایرانوابسته به بخشهای گوناگون دو قاره
- به نظریه وگنر، پانگهآ در میان اقیانوس پانتاالسا قرار داشت.
- با شکستن پانگهآ، لوراسیا در شمال و گندوانا در جنوب پدید آمدند و تتیس کهن میان آنها شکل گرفت.
- پوسته امروز ایران یکپارچه به نظر میرسد، اما قطعات آن در زمانهای مختلف بخشی از لوراسیا یا گندوانا بودهاند.
- قدیمیترین سنگهای شناختهشده ایران حدود ۶۰۰ میلیون تا یک میلیارد سال سن دارند و از سنگهای بسیار کهن برخی قارهها جوانترند.
توضیح افزودهمنظور از «تاریخ تکوین پیچیده» این است که قطعات ایران بارها جابهجا، جدا و دوباره به یکدیگر متصل شدهاند؛ بنابراین همه پهنهها گذشته یکسانی ندارند.
صفحه۱۱۱
مراحل تکوین ایران و بستهشدن تتیسها
خط زمانی پرکامبرین تا نئوژن
پرکامبرینبیشتر ایران در حاشیه شمالی گندوانا؛ جدایی از کپهداغ و لوراسیا با تتیس کهن
پالئوزوئیکهمگرایی لوراسیا و گندوانا؛ کاهش پهنای تتیس کهن؛ ایران نزدیک استوا
پرمین تا تریاسبازشدن تتیس جوان در جنوب تتیس کهن و محل زاگرس فعلی
اواخر تریاساتصال ورقه ایران و توران؛ بستهشدن کامل تتیس کهن
ژوراسیکشروع بستهشدن تتیس جوان و فرورانش پوسته اقیانوسی
نئوژنگسترش دریای سرخ؛ بستهشدن کامل تتیس جوان حدود ۵ میلیون سال پیش
زنجیره حفظی بسیار مهمتتیس کهن: میان لوراسیا و گندوانا → کاهش در پالئوزوئیک → بستهشدن کامل در اواخر تریاس. تتیس جوان: آغاز از پرمین تا تریاس در محل زاگرس → بستهشدن از ژوراسیک → پایان در نئوژن.
پرسش: چرا ایران در اواخر تریاس بخشی از لوراسیا شد؟
زیرا ورقه ایران که پیشتر در حاشیه شمالی گندوانا بود، پس از اتصال به ورقه توران و بستهشدن تتیس کهن، به حاشیه جنوبی لوراسیا پیوست.
صفحه۱۱۲
نقشههای زمینشناسی و مقیاس آنها
اطلاعات قابل استخراج و کاربردها
نقشه چه نشان میدهد؟
- جنس و پراکندگی سطحی سنگها
- روابط سنی واحدها
- گسلها و چینخوردگیها
- موقعیت کانسارها و عوارض زمینشناختی
کاربردها
- اکتشاف مواد معدنی
- مطالعات لرزهخیزی و زیستمحیطی
- آبخیزداری
- پهنهبندی خطر بلایای طبیعی
| مقیاس | محدوده تهیه | جزئیات |
|---|---|---|
| ۱:۲۵۰٬۰۰۰ و ۱:۱۰۰٬۰۰۰ | برای کل کشور توسط سازمان زمینشناسی و شرکت ملی نفت | نمای کلی و منطقهای |
| ۱:۵۰٬۰۰۰ و ۱:۲۵٬۰۰۰ | برای بخشهای خاص کشور | بزرگمقیاستر و دارای جزئیات بیشتر |
دام امتحانی مقیاسهرچه مخرج کسر کوچکتر باشد، نقشه بزرگمقیاستر و پرجزئیاتتر است؛ بنابراین ۱:۲۵٬۰۰۰ از ۱:۲۵۰٬۰۰۰ جزئیات بیشتری دارد.
محاسبه فاصله واقعی روی نقشه
فاصله واقعی نمایش داده میشود.
صفحه۱۱۳
چرا ایران به چند پهنه زمینشناسی تقسیم میشود؟
تفاوت تاریخچه، پوسته، رسوبگذاری و زمینساخت
سرزمین ایران از قطعات سنگکرهای با تاریخچههای متفاوت ساخته شده است؛ پس نمیتوان برای کل ایران یک ویژگی زمینشناسی واحد تعیین کرد.
- تفاوت در نوع پوسته، حوضههای رسوبی گذشته، سنگشناسی، نوع چینخوردگی و فعالیت ماگمایی، مبنای پهنهبندی است.
- مطالعات هدفمند نوین از اواخر دهه ۱۹۶۰ با پایهگذاری سازمان زمینشناسی کشور گسترش یافت.
- یووان اشتوکلین برای نخستینبار ایران را به بخشهای ساختاری جداگانه تقسیم کرد و همراه نبوی در سال ۱۹۷۳ نخستین نقشه تکتونیک ایران را منتشر کرد.
- مهندس نصرالله خادم در سال ۱۳۴۱ سازمان زمینشناسی کشور را بنیان گذاشت؛ کانی «خادمیت» نیز به افتخار او نامگذاری شد.
منطق سؤالهای پهنهایدر امتحان معمولاً «سنگ اصلی + منبع اقتصادی + ویژگی ساختاری» را به یک پهنه وصل میکنند؛ جدول صفحه بعد را سهستونی حفظ کنید.
صفحه۱۱۴
جدول اصلی پهنههای زمینساختی ایران
مهمترین جدول حفظی فصل هفتم
| پهنه | سنگهای اصلی | منبع اقتصادی شاخص | ویژگی کلیدی |
|---|---|---|---|
| زاگرس | رسوبی | نفت و گاز | تاقدیسها و ناودیسهای متوالی |
| سنندج–سیرجان | دگرگونی | سرب و روی ایرانکوه اصفهان | انواع سنگهای دگرگونی |
| ایران مرکزی | رسوبی، آذرین و دگرگونی | ذخایر متعدد فلزی | سنگهای پرکامبرین تا سنوزوئیک |
| البرز | عمدتاً رسوبی | زغالسنگ مانند دامغان | چینهای شرقی–غربی از آذربایجان تا خراسان |
| مکران | رسوبی و آذرین | مس و کرومیت | فرورانش ورقه عمان و تشکیل تفتان و بزمان |
| کوههای شرق ایران | رسوبی و آذرین | مس، منیزیت و کرومیت | فاقد سنگ قدیمیتر از کرتاسه؛ راستای شمالی–جنوبی |
| کپهداغ | رسوبی | گاز خانگیران و گنبدلی سرخس | توالی رسوبی منظم |
| ارومیه–دختر | آذرین | فلزها بهویژه مس سرچشمه | حاصل فرورانش تتیس جوان زیر ایران مرکزی |
| خردقاره ایران مرکزی | رسوبی، آذرین و دگرگونی | بزرگترین ذخایر آهن و معادن زغالسنگ | با ایران مرکزی تفاوتهای زمینشناختی متعدد دارد |
چهار اتصال پرتکرارزاگرس ← نفت و گاز؛ کپهداغ ← گاز خانگیران؛ ارومیه–دختر ← مس سرچشمه؛ البرز ← زغالسنگ دامغان.
پهنههای عمدتاً رسوبیزاگرس، البرز و کپهداغ سنگ اصلی رسوبی دارند؛ در فعالیت کتاب این پهنهها تقریباً فاقد رخنمونهای گسترده آذرین معرفی میشوند.
صفحه۱۱۵
جایگاه منابع معدنی و انرژی ایران
درصدها، رتبهها و تفاوت پهنهها
ایران حدود ۷ درصد ذخایر معدنی جهان را در اختیار دارد و یکی از ۱۵ کشور بزرگ معدنی جهان بهشمار میرود.
۲رتبه فلدسپار
۵رتبه باریت و ژیپس
۱۰رتبه سنگآهن
۹٪سهم ذخایر مس جهان
منابع معدنی
فلزی: آهن، مس، سرب، روی و طلاغیرفلزی: سنگ نمک، فلوئوریت، باریت، کائولن، ژیپس و فلدسپار.
ذخایر انرژی تجدیدناپذیر
طبق متن کتاب: حدود ۱٪ زغالسنگ، ۱۰٪ نفت و ۱۶٪ گاز جهان در ایران قرار دارد.مقایسه پهنههازاگرس و کپهداغ توان فلزی کمتری دارند، اما بخش عمده ذخایر هیدروکربوری ایران در آنهاست.
انرژیهای تجدیدپذیر ایرانهیدروالکتریک، خورشیدی، بادی، جزرومدی و زمینگرمایی؛ تنوع آنها نتیجه موقعیت جغرافیایی، دریاها، رشتهکوهها و مراکز آتشفشانی کواترنری است.
نکته منبعدرصدها و رتبهها مطابق متن کتاب درسیاند و برای پاسخ امتحانی باید همان اعداد کتاب نوشته شوند.
صفحه۱۱۶
سابقه طولانی معدنکاری و فلزکاری در ایران
از عصر برنز تا استخراج آهن، طلا، نقره و سرب
- نامهایی مانند آهنگران، سنگان، کوهزر، زرشوران و تلمسی نشاندهنده سابقه معدنکاریاند.
- گذر از عصر نوسنگی به عصر برنز در ایران به هزاره هفتم پیش از میلاد میرسد؛ حدود ۳۰۰۰ سال زودتر از اروپا.
- شناخت و کاربرد آهن در ایران حدود ۶ هزار سال سابقه دارد؛ گلولههای هماتیتی در تپه سیلک یافت شدهاند.
- طبق متن کتاب، مس نخستینبار در ایران شناخته و استفاده شد و نخستین سکه طلای جهان توسط هخامنشیان ضرب شد.
- نقره از اواخر هزاره چهارم و اوایل هزاره سوم پیش از میلاد استخراج میشد؛ نقرهکاری در دوره ساسانی پیشرفت کرد.
- معدن سرب نخلک و نقاطی مانند اریسمان شواهد دیرینه سربکاری دارند.
- قلع برای ساخت مفرغ بهکار میرفت و در برخی اشیای مفرغی تا ۲۵٪ قلع وجود داشت.
مسشناخت و کاربرد بسیار کهن
برنزآلیاژ مس و قلع
آهنشواهد ششهزارساله
طلا و نقرهمعدنکاری و فلزکاری تاریخی
اولویت کمترنام همه محلهای باستانی را حفظ نکنید؛ برای امتحان، قدمت معدنکاری، پیشگامی مس، سابقه آهن و ضرب سکه طلا مهمترند.
صفحه۱۱۷
معادن بزرگ ایران و موقعیت آنها
جفتهای مهم ماده معدنی، معدن و استان
| ماده | معادن شاخص | موقعیت |
|---|---|---|
| آهن | گلگهر؛ چادرملو، چغارت و سهچاهون؛ سنگان | سیرجان کرمان؛ بافق یزد؛ خواف خراسان رضوی |
| سرب و روی | انگوران؛ مهدیآباد | ماهنشان زنجان؛ مهریز یزد |
| مس | سرچشمه؛ سونگون؛ میدوک | رفسنجان کرمان؛ ورزقان آذربایجان شرقی؛ شهربابک کرمان |
| کروم | فرومد؛ اسفندقه | سبزوار خراسان رضوی؛ جیرفت کرمان |
| طلا | زرشوران؛ موته؛ ساریگونی؛ شادان | تکاب آذربایجان غربی؛ گلپایگان اصفهان؛ قروه کردستان؛ خوسف خراسان جنوبی |
حداقل حفظ ضروریچغارت–آهن–یزد؛ سرچشمه–مس–کرمان؛ سونگون–مس–آذربایجان شرقی؛ انگوران–سرب و روی–زنجان؛ زرشوران–طلا–آذربایجان غربی.
روش حفظ افزودهنامها را به صورت سهتایی بخوانید: «ماده ← معدن ← استان». مرور سهباره این جدول از حفظکردن فهرست پراکنده مؤثرتر است.
صفحه۱۱۸
پراکندگی ذخایر زغالسنگ، مس و آهن
خواندن نقشه و استنباط محیط گذشته
زغالسنگ
تمرکز مهم در پهنه البرز و بخشهایی از خردقاره ایران مرکزی دیده میشود. تشکیل زغال به محیط باتلاقی، پوشش گیاهی فراوان، دفن و اکسیژن کم نیاز دارد.مس و آهن
ذخایر مس با کمربندهای ماگمایی، بهویژه ارومیه–دختر، پیوند دارند؛ ذخایر بزرگ آهن در خردقاره ایران مرکزی برجستهاند.نمایش مفهومی پراکندگی؛ محل دقیق نقاط جایگزین نقشه رسمی نیست.
پاسخ فعالیت کتابوجود زغالسنگ نشان میدهد در گذشته محیط گرم و مرطوب، باتلاقی، کماکسیژن و دارای پوشش گیاهی انبوه وجود داشته است. همزمانی شرایط در پهنههای دور از هم میتواند ناشی از قرارگیری آنها در عرضهای جغرافیایی و شرایط اقلیمی مشابه باشد.
صفحه۱۱۹
آغاز صنعت نفت و پراکندگی ذخایر هیدروکربنی
مسجدسلیمان، زاگرس، اهواز و پارس جنوبی
۱۲۸۶ ه.ششروع حفاری میدان نفتون مسجدسلیمان
۵ خرداد ۱۲۸۷رسیدن چاه شماره یک به نفت
۳۶۰ مترعمق چاه
۳۶٬۰۰۰ لیترتولید روزانه اولیه
- این چاه نخستین چاه نفت خاورمیانه و امروز موزه است.
- ذخایر نفت ایران عمدتاً در لایههای سنگ آهک قرار دارند.
- مطابق کتاب: ایران با حدود ۱۰٪ نفت جهان رتبه چهارم نفت و از نظر ذخایر گاز رتبه دوم را دارد.
- تمرکز عمده نفت و گاز: جنوب و غرب، یعنی زاگرس و خلیج فارس؛ همچنین دریای خزر و گاز خانگیران سرخس در شمالشرق.
- اهواز بزرگترین میدان نفتی ایران و پارس جنوبی بزرگترین میدان گازی ایران و جهان معرفی شده است.
درست یا نادرست پرتکرار«ایران از نظر ذخایر نفت رتبه دوم جهان است» نادرست؛ طبق کتاب نفت رتبه چهارم و گاز رتبه دوم است.
چرا زاگرس نفتخیز است؟وجود توالیهای ضخیم رسوبی و سنگهای منشأ/مخزن مناسب، همراه با چینخوردگیهای فراوان و نفتگیرهای تاقدیسی، باعث تمرکز ذخایر شده است.
صفحه۱۲۰
میدانهای مهم نفتی ایران
رتبه و نام میدانها؛ تمرکز بر چند مورد اصلی
| رتبه کتاب | نام میدان | ذخیره درجای تقریبی (میلیارد بشکه) | ذخیره قابل برداشت (میلیارد بشکه) |
|---|---|---|---|
| ۱ | اهواز | ۶۵٫۵ | ۳۷ |
| ۲ | گچساران | ۵۲٫۹ | ۲۳٫۷ |
| ۳ | مارون | ۴۶٫۷ | ۲۱٫۹ |
| ۴ | آزادگان | ۳۳٫۲ | ۵٫۲ |
| ۵ | آغاجاری | ۳۰٫۲ | ۱۷٫۴ |
| ۶ تا ۱۰ | رگ سفید، آبتیمور، سروش، کرنج، بیبیحکیمه | در جدول کتاب جزئیات کامل درج شده است. | |
اولویت امتحانیمعمولاً حفظ همه عددها لازم نیست؛ نام بزرگترین میدان نفتی ایران یعنی اهواز و تفاوت «ذخیره درجا» با «ذخیره قابل برداشت» مهمتر است.
توضیح افزودهذخیره درجا کل نفت موجود در مخزن است، اما فقط بخشی از آن با فناوری و شرایط اقتصادی قابل برداشت است؛ پس ذخیره قابل برداشت همواره کمتر است.
صفحه۱۲۱
گسلهای ایران و امتدادهای اصلی
نشانه پویایی پوسته و ارتباط با زمینلرزه
- گسلها ساختارهای خطی همراه با جابهجاییاند و در تکوین پهنههای ایران نقش دارند.
- انطباق کانون بسیاری از زمینلرزههای یک قرن اخیر با گسلها، فعالبودن پوسته ایران را نشان میدهد.
- همه زمینلرزهها روی گسلهای شناختهشده رخ نمیدهند؛ زلزله طبس با بزرگای ۷٫۷ در شهریور ۱۳۵۷ روی گسلی ناشناخته رخ داد.
شمالغربی–جنوبشرقی
نمونه: گسل زاگرس
نمونه: گسل زاگرس
شمالشرقی–جنوبغربی
نمونه: گسل درونه
نمونه: گسل درونه
شمالی–جنوبی
نمونه: گسل هریرود
نمونه: گسل هریرود
نکته مفهومیوجود گسل بهتنهایی به معنای وقوع قطعی زلزله در همان لحظه نیست؛ اما گسلهای جوان و فعال محلهای مهم تمرکز خطر لرزهایاند.
صفحه۱۲۲
آتشفشانهای ایران و آغاز زمینگردشگری
قلههای مهم، دوره فعالیت و نوار آتشفشانی
دماوند
البرزمخروط آتشفشانی شاخص؛ خروج گاز در نزدیکی قله.
تفتان و بزمان
جنوبشرق ایرانمرتبط با فرورانش عمان؛ تفتان دارای بخار و گاز گوگردی.
سهند و سبلان
شمالغربسهند از تناوب خاکستر و گدازه؛ سبلان دارای دریاچه دهانهای.
پاسخ قطعی نمونهسؤالبیشتر فعالیتهای آتشفشانی جوان ایران متعلق به دوره کواترنری و در امتداد نوار ارومیه–دختر است.
دماوند
ارتفاع کتاب: ۵۶۷۱ متر؛ آخرین فوران حدود ۷۳۰۰ سال پیش؛ دهانه حدود ۳۰۰ متر و پوشیده از یخ.تفتان
ارتفاع ۴۰۳۶ متر؛ دارای دو دهانه با خروج بخارهای گوگردی و بلورهای گوگرد؛ نزدیک شهر خاش.زمینگردشگریپدیدههایی مانند غار، گلفشان، آبشار و رخنمونهای خاص، اگر ارزش علمی، آموزشی، زیبایی یا کمیابی داشته باشند، «میراث زمینشناختی» محسوب میشوند.
صفحه۱۲۳
میراث زمینشناختی و ژئوپارک
حفاظت، آموزش و اقتصاد جامعه محلی
تعریف ژئوپارکمحدودهای مشخص است که در آن میراث زمینشناختی همراه با جاذبههای طبیعی و فرهنگی ویژه قرار دارد و با مشارکت مردم محلی حفاظت و برای گردشگری پایدار استفاده میشود.
میراثپدیده علمی، آموزشی، زیبا یا کمیاب
حفاظتجلوگیری از تخریب و برداشت نادرست
آموزش مردممشارکت جامعه محلی
گردشگریبازدید مسئولانه
درآمدرونق اقتصادی و فرهنگی محلی
ساحل سرخ هرمز
نمونهای از رنگ و ترکیب خاص رسوبات و خاکها.وردیج تهران
نمونه هوازدگی و فرسایش ویژه.کندوان
سکونتگاه ایجادشده در رسوبات آذرآواری آتشفشان سهند.تفاوت ژئوپارک با یک جاذبه منفردژئوپارک فقط یک شکل زمینشناسی نیست؛ یک محدوده مدیریتی شامل چند جاذبه، مردم، فرهنگ، حفاظت، آموزش و توسعه پایدار است.
صفحه۱۲۴
نمونههای میراث زمینشناختی ایران
شکلهای تصویری برای تشخیص نوع پدیده
منشورهای بازالتی سربیشه
ستونهای چندضلعی حاصل از سردشدن و انقباض گدازه بازالتی.تاقدیس قالیچه کرمانشاه
نمونه واضح خمشدن لایههای رسوبی تحت تنش فشاری.چشمه باداب سورت
تراسهای رنگی و پلکانی حاصل از رسوب مواد محلول آب چشمه.کوره و دودکش ذوب فلز
میراث معدنکاری و فناوری تاریخی در یک منطقه سربدار.نحوه مطالعه این صفحهبهجای حفظ مکانها بهتنهایی، شکل هر پدیده را با فرایند سازندهاش وصل کنید: بازالت–سردشدن؛ تاقدیس–فشار؛ باداب سورت–رسوب شیمیایی آب.
صفحه۱۲۵
تفاوت ژئوتوریسم و اکوتوریسم
هدف، مخاطب و مسیر شغلی
| موضوع | ژئوتوریسم / زمینگردشگری | اکوتوریسم / طبیعتگردی |
|---|---|---|
| مرکز توجه | طبیعت بیجان: سنگ، چین، گسل، آتشفشان، غار و زمینریخت | طبیعت جاندار: گیاهان، جانوران و زیستبوم |
| هدف | تماشا، شناخت منشأ پدیده و درک ارزش حفاظتی آن | شناخت و تجربه زیستبوم و جانداران |
| مخاطب | متخصص زمینشناسی و ژئومورفولوژی و گردشگر عادی | علاقهمندان طبیعت و زیستبوم |
پاسخ کوتاه استانداردژئوتوریسم بر جاذبههای طبیعت بیجان و پدیدههای زمینشناختی تمرکز دارد؛ اکوتوریسم جاذبههای طبیعت جاندار را محور قرار میدهد.
کاربرد شغلی
متخصصان میتوانند در سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و مجموعههای محلی برای شناسایی، معرفی و مدیریت ژئوپارکها فعالیت کنند.جمعبندی فصلتاریخ تتیسها علت تفاوت پهنهها را توضیح میدهد؛ تفاوت پهنهها نوع سنگ و منابع را تعیین میکند؛ گسل و آتشفشان نشاندهنده پویاییاند؛ و پدیدههای ویژه، پایه ژئوتوریسم و ژئوپارک هستند.
نقشه اولویت امتحانی فصل هفتم
اولویت خیلی زیاد
- ترتیب تتیس کهن و جوان
- جدول ۹ پهنه: سنگ، منبع، ویژگی
- رتبه نفت چهارم و گاز دوم طبق کتاب
- کواترنری و نوار ارومیه–دختر
- تعریف ژئوپارک و تفاوت ژئوتوریسم/اکوتوریسم
اولویت متوسط
- مقیاس نقشهها و کاربرد آنها
- معادن مهم و استانها
- سه امتداد اصلی گسلها
- مسجدسلیمان، اهواز و پارس جنوبی
- منابع تجدیدپذیر ایران
مرور سریع
- زندگینامه خادم و اشتوکلین
- عددهای ریز جدول میدانهای نفتی
- همه محلهای معدنکاری باستانی
- ارتفاع دقیق آتشفشانها
تطبیق سریع پهنهها
منبع یا ویژگی را به پهنه مناسب وصل کنید.
نفت و گاز و تاقدیسهای متوالی
گاز خانگیران و توالی رسوبی منظم
مس سرچشمه و سنگهای آذرین
سنگهای دگرگونی و سرب و روی ایرانکوه
زغالسنگ دامغان و چینهای شرقی–غربی
فرورانش عمان، تفتان و بزمان
آزمون تعاملی فصل هفتم
۲۰ سؤال مهم از کتاب و الگوی نمونهآزمونها.
۱) اقیانوس میان لوراسیا و گندوانا چه نام داشت؟
۲) قدیمیترین سنگهای ایران تقریباً چه سنی دارند؟
۳) تتیس کهن چه زمانی کاملاً بسته شد؟
۴) کدام مقیاس جزئیات بیشتری دارد؟
۵) زاگرس از نظر سنگ اصلی و منبع شاخص کدام است؟
۶) معادن سرب و روی ایرانکوه به کدام پهنه مربوطاند؟
۷) مس سرچشمه با کدام پهنه پیوند دارد؟
۸) گاز خانگیران مربوط به کدام پهنه است؟
۹) سنگهای اصلی پهنه البرز و کپهداغ چه شباهتی دارند؟
۱۰) طبق کتاب ایران چه سهمی از ذخایر معدنی جهان دارد؟
۱۱) کدام جفت درست است؟
۱۲) نخستین چاه نفت خاورمیانه در کجا حفر شد؟
۱۳) رتبه ذخایر نفت و گاز ایران طبق کتاب بهترتیب چیست؟
۱۴) بزرگترین میدان نفتی ایران کدام است؟
۱۵) گسل درونه چه امتدادی دارد؟
۱۶) بیشتر آتشفشانهای جوان ایران مربوط به چه دوره و نواریاند؟
۱۷) کدام آتشفشان با فرورانش ورقه عمان مرتبط است؟
۱۸) ژئوپارک چیست؟
۱۹) ژئوتوریسم بیشتر بر چه چیزی تمرکز دارد؟
۲۰) منشورهای بازالتی چگونه تشکیل میشوند؟
هنوز تصحیح نشده است.
فلشکارت مرور پنجدقیقهای
روی کارت بزنید تا پاسخ نمایش داده شود.
تتیس کهن؟
میان لوراسیا و گندوانا؛ بستهشدن کامل در اواخر تریاس.
تتیس جوان؟
شروع از پرمین–تریاس در محل زاگرس؛ بستهشدن کامل در نئوژن.
زاگرس؟
رسوبی؛ نفت و گاز؛ تاقدیس و ناودیس متوالی.
کپهداغ؟
رسوبی؛ گاز خانگیران و گنبدلی؛ توالی منظم.
ارومیه–دختر؟
آذرین؛ مس سرچشمه؛ حاصل فرورانش تتیس جوان.
البرز؟
عمدتاً رسوبی؛ زغالسنگ دامغان؛ چینهای شرقی–غربی.
رتبه نفت و گاز؟
مطابق کتاب: نفت چهارم، گاز دوم.
بزرگترین میدانها؟
نفت: اهواز؛ گاز: پارس جنوبی.
آتشفشان جوان؟
عمدتاً کواترنری در امتداد نوار ارومیه–دختر.
سه امتداد گسل؟
NW–SE زاگرس؛ NE–SW درونه؛ N–S هریرود.
ژئوپارک؟
محدوده میراث زمین + جاذبه طبیعی/فرهنگی + حفاظت و اقتصاد محلی.
ژئو vs اکو؟
ژئو: طبیعت بیجان؛ اکو: طبیعت جاندار.
برای ثبت میزان مطالعه، ابتدا وارد حساب کاربری شوید.