یاختۀ گیاهی علاوه بر سبزدیسه، دیوارۀ یاخته‌ای دارد. در بافت زندۀ گیاه، دیواره پروتوپلاست را دربرمی‌گیرد؛ پروتوپلاست شامل غشا، سیتوپلاسم و هسته است.

منبع: صفحۀ ۸۰ و شکل‌های ۱ تا ۴.

در بعضی نقاط دیواره، ناحیه‌ای نازک به نام الن وجود دارد. پالسمودسم‌ها کانال‌های سیتوپلاسمی‌اند که از یک یاخته به یاختۀ دیگر کشیده شده‌اند و عبور مواد مغذی و ترکیبات دیگر را ممکن می‌کنند.

منبع: صفحۀ ۸۱ و شکل ۵.

واکوئول دارای شیرۀ واکوئولی، یعنی مخلوطی از آب و مواد گوناگون است. ورود آب به یاخته، واکوئول و پروتوپلاست را حجیم می‌کند و فشار آن بر دیواره، حالت تورژسانس را می‌سازد.

منبع: صفحۀ ۸۲ و شکل ۶.

واکوئول علاوه بر آب، ترکیبات پروتئینی، اسیدی و رنگی مانند آنتوسیانین را ذخیره می‌کند. آنتوسیانین در چغندر قرمز و کلم بنفش فراوان است و رنگش با تغییر pH تغییر می‌کند.

منبع: صفحۀ ۸۳ و شکل‌های ۷ و ۸.

ترکیبات رنگی واکوئول و رنگ‌دیسه‌ها می‌توانند نقش پاداکسنده داشته باشند. گیاهان همچنین مواد متنوعی می‌سازند که در غذا، دارو، رنگ و صنایع دیگر کاربرد دارند.

منبع: صفحۀ ۸۴ و فعالیت ۴.

از محل بریدگی بعضی گیاهان شیرابه خارج می‌شود. ترکیب شیرابه در گیاهان مختلف فرق دارد و موادی مانند لاستیک و آلکالوئیدها از آن به دست می‌آیند.

منبع: صفحۀ ۸۵.

پیکر گیاهان نهان‌دانه از سه سامانۀ بافتی تشکیل می‌شود. هر سامانه مجموعه‌ای از بافت‌ها و یاخته‌های گوناگون با عملکردی مشخص است.

منبع: صفحۀ ۸۶ و شکل‌های ۱۱ و ۱۲.

بعضی یاخته‌های روپوستی به یاخته‌های نگهبان روزنه، کرک و یاخته‌های ترشحی تمایز می‌یابند. تار کشنده از تمایز یاخته‌های روپوست ریشه ایجاد می‌شود و سطح جذب آب و یون‌ها را افزایش می‌دهد.

منبع: صفحۀ ۸۷ و شکل‌های ۱۳ و ۱۴.

سامانۀ بافت آوندی از آوند چوبی و آوند آبکشی تشکیل می‌شود. آوندهای چوبی یاخته‌های مرده با دیوارۀ لیگنینی‌اند و شیرۀ خام را جابه‌جا می‌کنند؛ آوندهای آبکش یاخته‌های زنده‌اند و شیرۀ پرورده را منتقل می‌کنند.

منبع: صفحۀ ۸۸ و شکل‌های ۱۵ تا ۱۸.

در نوک ساقه و ریشه، یاخته‌های مریستمی دائماً تقسیم می‌شوند و یاخته‌های لازم برای ساخت سامانه‌های بافتی را تولید می‌کنند. این یاخته‌ها فشرده‌اند و هسته‌های درشت دارند.

منبع: صفحۀ ۸۹ و شکل ۱۹.

جوانه مجموعه‌ای از یاخته‌های مریستمی و برگ‌های بسیار جوان است. جوانۀ رأسی در انتهای ساقه و جوانۀ جانبی در کنار ساقه قرار دارد. فعالیت مریستم نخستین، طول ساقه و ریشه و تا حدی قطر آن‌ها را افزایش می‌دهد.

منبع: صفحۀ ۹۰ و شکل ۲۰.

با میکروسکوپ نوری، برش‌های نازک و عرضی ریشه و ساقه را مشاهده کنید. ابتدا با بزرگنمایی کم و سپس با بزرگنمایی بیشتر کار کنید و جایگاه روپوست، پوست، آوند چوبی و آوند آبکشی را رسم و نام‌گذاری کنید.

منبع: صفحۀ ۹۱ و فعالیت ۸.

کامبیوم چوب‌آبکش بین آوندهای نخستین تشکیل می‌شود؛ به سمت داخل آوند چوبی پسین و به سمت بیرون آوند آبکشی پسین می‌سازد. مقدار آوند چوبی ساخته‌شده معمولاً بیشتر است و قطر اندام را افزایش می‌دهد.

منبع: صفحۀ ۹۲ و شکل ۲۱.

پیراپوست از چوب‌پنبه، کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز و پارانشیم تشکیل می‌شود و در اندام‌های مسن جانشین روپوست است. آنچه «پوست درخت» می‌نامیم از آوند آبکش پسین تا سطح اندام امتداد دارد.

منبع: صفحۀ ۹۳ و شکل‌های ۲۲ و ۲۳.

گیاهان مناطق خشک و کم‌آب باید جذب آب را افزایش دهند و تبخیر را کاهش دهند. در خرزهره، پوستک ضخیم است و روزنه‌ها در فرورفتگی‌های غارمانند قرار دارند.

منبع: صفحۀ ۹۴ و شکل ۲۴.

ریشه‌های درخت حرا در آب و گل قرار دارند و ریشه‌های بیرون‌آمده از سطح آب، یعنی شش‌ریشه‌ها، اکسیژن جذب می‌کنند. جنگل‌های حرا در سواحل هرمزگان و سیستان‌وبلوچستان بوم‌سازگان‌های ارزشمند ایران‌اند.

منبع: صفحۀ ۹۵ و شکل‌های ۲۵ و ۲۶.

دانشمندان مسلمان برای بهبود کشاورزی و تغذیۀ مردم، گیاهان را دقیق مطالعه می‌کردند. احمدبن‌داود دینوری، گیاه‌شناس ایرانی قرن سوم هجری، صدها گیاه را بررسی و ویژگی‌های آن‌ها را در کتاب النبات ثبت کرد.

منبع: صفحۀ ۹۶.