هر کلیه تقریباً به اندازۀ مشت بسته است و دنده‌ها، کپسول پیوندی و چربی اطراف از آن محافظت می‌کنند. بخش مرکزی هرم‌های کلیه دارد؛ هر هرم و ناحیۀ قشری مربوط به آن یک لپ کلیه را می‌سازد. لگنچه ساختاری قیفی‌شکل برای جمع شدن ادرار است.

منبع: صفحات ۷۰ و ۷۱ و شکل ۳.

هر کلیه حدود یک میلیون گردیزه دارد. منشأ ادرار خون است و گردیزه در کنار شبکه‌های مویرگی قرار گرفته است. خون از سرخرگ آوران وارد کالفک می‌شود و از سرخرگ وابران خارج می‌گردد؛ مویرگ‌های دورلوله‌ای اطراف بخش‌های دیگر گردیزه را می‌پوشانند.

منبع: صفحۀ ۷۱ و شکل‌های ۴ و ۵.

تشکیل ادرار سه مرحله دارد: تراوش، بازجذب و ترشح. در تراوش، بخشی از خوناب به دلیل فشار خون از کالفک خارج و وارد کپسول بومن می‌شود. مولکول‌های بزرگ از صافی تراوش عبور نمی‌کنند.

چرا فشار تراوش زیاد است؟

قطر سرخرگ آوران از سرخرگ وابران بیشتر است؛ این اختلاف قطر فشار را در کالفک بالا می‌برد و خروج خوناب را آسان می‌کند.

منبع: صفحۀ ۷۲ و شکل‌های ۶ تا ۸.

بازجذب

مواد مفید تراوش‌شده مانند گلوکز، آمینواسیدها و مقدار زیادی آب از لولۀ گردیزه به مویرگ‌های دورلوله‌ای برمی‌گردند. بازجذب گاهی فعال و انرژی‌خواه و دربارۀ آب معمولاً اسمزی است.

منبع: صفحۀ ۷۳ و شکل ۹.

حرکت کرمی ماهیچۀ صاف میزنای، ادرار را به مثانه می‌راند و چین مخاطی در دهانۀ میزنای از برگشت آن جلوگیری می‌کند. مثانه کیسه‌ای ماهیچه‌ای برای ذخیرۀ موقت است؛ کشیدگی دیوارۀ آن سازوکار تخلیه را فعال می‌کند.

منبع: صفحات ۷۴ و ۷۵ و شکل ۱۰.

اسیداوریک مادۀ دفعی نیتروژن‌دار دیگری است که در آب حل‌پذیری کمی دارد؛ رسوب آن می‌تواند در کلیه سنگ و در مفاصل نقرس ایجاد کند.

منبع: صفحۀ ۷۵ و بخش‌های بیشتر بدانید.

لوله‌های مالپیگی

در حشرات به روده متصل‌اند. اوریک‌اسید همراه آب وارد لوله می‌شود، محتوا به روده می‌ریزد و آب و یون‌ها در مسیر روده بازجذب می‌شوند؛ اوریک‌اسید با مواد گوارشی دفع می‌شود.

منبع: صفحۀ ۷۶ و شکل‌های ۱۱ و ۱۲.

دوزیستان

مثانه می‌تواند محل ذخیرۀ آب و یون‌ها باشد. هنگام خشک شدن محیط، دفع ادرار کم و بازجذب آب از مثانه به خون بیشتر می‌شود.

منبع: صفحۀ ۷۷ و شکل ۱۳.

منبع: صفحات ۷۷ و ۷۸ و بخش‌های بیشتر بدانید.